સુજાણ

      એકલા જ આવ્યા મનવા!, એકલા જવાના,
      સાથી વિના, સંગી વિના, એકલા જવાના.
     – ‘ બેફામ’

     અમે સાવ હતાશ થઈને નદીની વચમાં ઉભા હતા. પટ ખાસ્સો પહોળો હતો. નજીકમાં કોઈ કનો દેખાતી ન હતી. પવન પણ સારો એવો હતો, અને અમારાં કપડાં ભીનાં હોવાને કારણે ઠંડી પણ લાગતી હતી. બપોરના બે વાગી ગયા હતા. હલેસાં મારવાનો અને વારંવાર કનોને સીધી કરવાનો શ્રમ કરેલો હતો, એટલે કકડીને ભુખ પણ લાગી હતી. જોરદાર થાક પણ લાગેલો હતો. કોઈ તારણહાર મળી જાય તેવી મનમાં પ્રાર્થના કરતા હતા.

   અને છેવટે ઉપરવાળાએ અમારી આ વીનંતી સાંભળી. દુરથી એક કનો આવતી દેખાઈ. તેના ચાલકો તરવરીયા જુવાનો હતા. તેમની કનો એક બાજુના કીનારાની પાસેથી જતી હતી. અમે બની શકે તેટલી મોટી બુમો પાડી, પણ તેમના સાંભળવામાં ન આવી અને અમારી તરફ તેમની નજર પણ ન હતી. એ કનો તો રીસાયેલી રમણીની જેમ જતી રહી. થોડી વારે બીજી દેખાણી. પણ તે ય અમારી પાસે ન ઢુંકી.

      પહેલા પહેલા જુગમાં રાણી ! તું હતી પોપટી ને અમે રે પોપટ રાજારામના….

      એ ગીતની જેમ ચાર ચાર કનો આવી પણ … સાથે ન હાલી, મારી સાથ, રાણી પીંગળા !  …. જેવું થતું રહ્યું. અમે છેલ્લા તબક્કાના વીચારો કરવા લાગ્યા. હું અને જય એક કીનારે નદી ઓળંગી બેસીએ, અને ઉમંગ નદીના પટમાં ચાલતો ચાલતો, કોઈ કનોવાળાને બોલાવી  લાવે; તેવો મહત્વનો નીર્ણય લેવાણો !  જય તો બીચારો રડું રડું, પણ પાક્કી કાઠીનો, તે ચુપ અને સુનમુન થઈને ઉભેલો. તેને ખાવા માટે સાથે લાવેલા કુકી તો ફેંકી દેવા પડ્યા હતા; માત્ર પીવાના પાણીની ત્રણ બોટલો જ હતી. અમને જયની એટલી બધી દયા આવે, પણ શું કરી શકીએ?

     અને ત્યાં બે કનો અમારી થોડી નજીકથી પસાર થઈ. તેમાં એક ઉમ્મરલાયક માણસ, તેની પત્ની અને બે બાળકો હતાં. તેમની નજર અમારી ઉપર પડી. એ સજ્જન અમારાથી થોડે દુર બન્ને કનો પાર્ક કરી અમારી પાસે આવ્યા. તેમને આ કનો- શાસ્ત્રનો ઠીક ઠીક અનુભવ હશે, તે કહ્યું ” આપણે તમારી કનોને કોઈ વજન રાખ્યા વીના કીનારે હડસેલી જવી પડશે.” ઉમંગ અને તે ભાઈ આ કામમાં જોડાયા. અમારા હલેસાં, અમારો થેલો અને જયને સાચવવાની કઠણ જવાબદારી મારી ઉપર આવી પડી. અમે બે થરથરતા,  માંડ સામાન સાચવતા, નદીની બરાબર વચ્ચે ઉભા રહ્યા.

       ઉમંગ અને પેલા સજ્જન અમારી કનોને સાચવીને કીનારે ખેંચીને લઈ ગયા. ત્યાં પહોંચીને, હતું  તેટલું જોર વાપરી તેમણે કનોને માથાથી યે ઉપર ઉંચી  કરી અને ઉલટાવી. ભરાયેલું પાણી નીકળી ગયું. ખાલી અને તૈયાર થયેલી કનોને પકડીને પેલા સજ્જન ઉભા રહ્યા. ઉમંગ અમારી પાસે આવ્યો અને અમે ત્રણે સાચવીને કનો પાસે પહોંચ્યા. દસેક ફુટ તો જયને તેડવો પણ પડ્યો, કારણકે પાણી તેના માથા જેટલું હતું.

    છેવટે અમે મઝધારમાંથી  કીનારે આવ્યા, અને કનો-નશીન થયા. પેલા સજ્જનનો બહુ જ આભાર માન્યો. તેમણે અમને શીખવાડ્યું કે, કનો ચલાવવાની સાથે નદીના તળની ઉંડાઈ પણ જોતા રહેવું, અને કદી છીછરા પાણીમાં કનોને જવા ન દેવી. અમારી નજીકમાં તેમણે તેમની બન્ને કનો ઠીક ઠીક સમય માટે રાખી. અમને તો તે ભાઈ અને તેમનું કુટુમ્બ સાક્ષાત્ ભગવાન જેવા લાગ્યા.

      અને છેવટે અમારી ટોળીમાંની છેલ્લી કનોને અમે પકડી પાડી. તે લોકોએ તો મજા  કરતાં  કરતાં વીહાર કર્યો હતો.  નદીસ્નાન પણ કર્યું હતું. અમારે તો ત્રણ વાર કમને સ્નાન કરવું પડ્યું હતું ! અમે છેલ્લા મુકામે પહોંચ્યા. કોલમ્બસને ત્રણ મહીને સાલ સાલ્વાડોરની જમીન દેખાઈ હશે, ત્યારે તેને કેવા ભાવ થયા હશે; તેની આછી ઝાંખી અમને પણ થઈ ગઈ! ઉતરીને સીધા રેતમાં ઢગલો થઈને પડ્યા. અમારો જીગરી ક્યાંકથી જય માટે  ફ્રેંચ ફ્રાઈ અને પેપ્સી લઈ આવ્યો – અમારા માટે  પણ. એ  સાવ ઠંડી ફ્રાય પણ જે મજેદાર લાગી છે બાપુ! અને પેપ્સી તો દેવોના સોમરસ જેવી.

     કનોની કમ્પનીવાળાની એક વાન આવી અને અમને પાછા અમારા મુકામે લઈ ગઈ. અમારી બીજી ટોળીઓ તો ક્યારની ય ત્યાં પહોંચી ગઈ હતી. કાકીને બહુ મજા કર્યાનો રીપોર્ટ આપ્યો ! મુકામે ગરમાગરમ પીઝા ખાધા. અને સાંજે પાછા મોટલ પર.

   આમ સૌ સારાં વાનાં થયાં ……… પણ

——————–

ત્રણ વરસે, ઘરની બધી સવલતોની વચ્ચે આ લખતાં સ્વ-ઉપદેશ સુઝે છે કે,

       આ અનુભવ જીવનના અનુભવોની એક નાનીશી પ્રતીકૃતી જેવો નહોતો? જીવનનૌકા ચલાવવામાં ય કેવું કૌશલ્ય જોઈતું હોય છે?   એ નૌકાના બન્ને માલમ એકવાક્યતા ન રાખે, સમજુતીથી કામ ન કરે તો ? 
       વળી જીવનમાં ય છીછરા પાણીની ઘાંચથી, છીછરા લોકોથી, ફસાઈ જવાય તેવા સંજોગોથી દુર જ રહેવું હીતાવહ  નથી?
       નૌકામાં જેમ પાણી ભરાય અને આપત્તી આવી પડે, તેમ કેટકેટલી બીનજરુરી બાબતો, આપણી જીવનયાત્રાને ચગડોળે ચડાવતી હોય છે? એ તો બધું ફેંકી જ દેવું પડે. તો જ કનો થનગને.
      જેમ નૌકા મોટી તેમ તેને વધારે ઉંડું પાણી જોઈએ. મહાસાગર પાર કરવો હોય તો મોટી મનવાર જોઈએ – કનો ના ચાલે. આપણા મનોરથો તો બહુ મોટા હોય, પણ તે માટેના ગજાવાળું આત્મબળ પણ જોઈએ.
     અને સૌથી મોટી વાત તો એ કે, મુશ્કેલીમાં કોઈ તારણહાર, કોઈ હાથ પકડનાર, કોઈ જાણકાર, કોઈ હમદર્દ જોઈએ.

       આમ તો આને નૌકાવીહાર નામ આપવા વીચાર થતો હતો. પણ કનોઈંગનો તેમાં ભાવ ન આવે. આપણી ભાશામાં આને માટે કોઈ શબ્દ હોય તો મને તેની ખબર નથી.

       2004નો ઓગસ્ટ મહીનો હતો. હું, મારાં પત્ની, મારો દીકરો ઉમંગ અને મારો હમ્મેશનો સાથીદાર - બાળ ગોઠીયો – અમારી દીકરીનો દીકરો  જય , આમ અમે ત્રણ જણ,  મારા બીજા દીકરા વીહગને ત્યાં થોડા દહાડા રહેવા શીકાગો ગયા હતા.  વીહંગે તેના દોસ્તદારો સાથે વીસ્કોન્સીન રાજ્યમાં આવેલી એક જગ્યાએ સહકુટુમ્બ ફરવા જવાનું ગોઠવ્યું હતું. બે દીવસનું પર્યટન હતું.

    અહીં પહેલા દીવસનો કનોઈંગનો અનુભવ વર્ણવીશ.

—————————————————————

    અમારે  ‘ કનકાકી ‘ નદી પરના બંધની નીચાણવાસની નદીમાં કનોઈંગ કરવાનો કાર્યક્રમ હતો. ‘કનો’ એ હલેસાંથી ચાલતી, સાવ સાંકડી, લાંબી અને માત્ર બે જ જણ માટેની હોડી હોય છે. [ કનો વીશે જાણવા અહીં ‘ક્લીક’ કરો .  ] પાણી બહુ ઉંડું ન હોય ત્યાં જ સામાન્ય જનતાને આવું કનોઈંગ કરવા દેવામાં આવે છે.

    અમે બાર જણા હતા, માટે અમે છ કનો ભાડે લીધી હતી. હું, મારો દીકરો ઉમંગ, અને જય  એક કનોમાં હતા. ( જય પાંચ વરસનો જ  હતો, માટે અમારી સાથે તેને રાખવા  દીધો હતો. ) અમે તો બાપુ! કનો હાંકવા માંડી. બાપ જન્મારામાં કોઈ દી’ હલેસું હાથમાં પકડ્યું હોય તો ફાવે ને? ચાર પાંચ હલેસાં નહીં માર્યા હોય ને, ઉમંગ અને મારા હલેસવામાં કાંઈક વીસંવાદીતા સર્જાઈ. કનોને માઠું લાગ્યું , અને એકબાજુ ઝુકી. અમે સમતોલન જાળવવા અણઘડ ફાંફાં માર્યા, અને કનો ઉંધી! અમે ત્રણે ય પાણીમાં. મારો જીવ તો અધ્ધર. જયને બચાવવા મેં હવાતીયાં માર્યા. તેને તે વખતે તરતાં આવડતું ન હતું. પણ પાણી ઉંડું ન હોવાના કારણે અને બધાએ મને કમને પણ જેકેટ પહેરવા જ પડે તેવો નીયમ હતો, એટલે અમે બચી ગયા. બીજા ચારેક સાથીદારો નજીકમાં જ હતા, તે ઉતરીને અમારી મદદે આવી ગયા. અમારા બચાવકોમાંના એક ઉર્વીશનો તો સેલફોન પણ આમાં અવલમંઝીલ પહોંચી ગયો !  

     બધાએ અમને લાંબું ભાશણ ઠોકી દીધું. થોડી ટ્રેનીંગ પણ આપી. જય શીયાંવીયાં તો થઈ ગયો હતો, પણ ઈ બાપુ તો અમેરીકન બચ્ચું.  તે ગભરાયો કે રડ્યો નહીં કે પાછા ફરવાની જીદ પણ  ન કરી.  અમારી સવારી પાછી ઉપડી. ધીરે ધીરે ચાલ પકડાઈ. હલેસવાનો લય પકડાયો – તાનપુરાના તારની જેમ.

      થોડેક આગળ અમે ગયા.  પેલા અમારા સહાયકો પણ અમારી કાર્યક્ષમતા માટે ખુશ જણાયા. અને આપણે તો બાપુ! તાનમાં આવી ગયા. માંહ્યલો શાયર જાગી ગયો અને ઓલ્યાઓને શાયરી સુણાવી દીધી -

નથી કોઈ પણ માર્ગદર્શક અમારો,
નથી ક્યાંય પણ કોઈ મંઝિલ અમારી,
મુસીબત ઉઠાવી ફકત મોજ ખાતર,
અમારી અદાથી સફર કોણ કરશે.
- ‘ શૂન્ય’ પાલનપુરી

     અને સાહેબ, શું દાદ મળી છે ! ’શુન્ય’ને પણ મુશાયરામાં નહીં મળી હોય તેવી! અમે બે ય ઉત્સાહમાં આવી ગયા. જોરથી હલેસાં મારવા લાગી ગયા, અને આગળ જતી રહેલી કનોને પકડી પાડવા કમર કસી. ( કે બાવડાં! ) પણ કનો તો ડાબે જાય અને જમણે જાય – વાંકી ચુંકી. ધીરે ધીરે દીશાનું ભાન થવા માંડ્યું. ઉમંગ અમારી કનોનો કપ્તાન નીમાયો, અને હું ખલાસી. જય મહામુલો પેસેન્જર.   હવે તો અમારી જીવન-કનો હાલી.

       બધા મીત્રો તો પોતપોતાની જીવનસખીઓના સાથમાં એટલા મશગુલ બની ગયા હતા કે, અમે તેમનાથી ખાસ્સા છેટા પડી ગયા. અને ફરી પાછી કાંઈ ગડબડ થઈ. ઉમંગલાલાએ કપ્તાનીની ખુમારીમાં મને કાંઈક સુચના આપી અને હું કાંઈક બીજું જ સમજ્યો. અખાના છપ્પા -  ‘ આંખનું કાજળ ગાલે ઘસ્યું. ‘   જેવું કાંઈક થયું! અને ફરી પાછી અમારે કનો રીસાણી. અમે માંડ સુકાયેલા તે ફરી પાછા ભીંજાણા. પણ નહીં ડુબવાની આવડત અમારા ત્રણેમાં આવી ગયેલી, તે ટપ્પાક દઈને ઉભા થઈ ગયા. શું અમારી બહાદુરી! ( પાણી ત્રણ ફુટ ઉંડું હતું  તો ય ! ) પણ કનોનું શું કરવું? જયને સરી જતા હલેસાં પકડાવ્યા, અને અમે બે જણ ટ્રેનીંગ મુજબ કનોમાંથી પાણી બહાર કાઢવાના દુશ્કર કાર્યમાં પરોવાયા. એક બાજુથી કાઢીએ તો બીજી બાજુ ફરી પાણી ભરાય.        

        અમને આ મુસીબત વહોરવા માટે સ્મશાન વૈરાગ્ય આવવા માંડ્યો. ખેર! જેમ તેમ કરીને થોડાક જ ભરાયેલા(!)  પાણી સાથે કનો સીધી તો થઈ. અમે એકબીજાને કસમ દીધા કે, પાછા જઈએ ત્યારે મારાં પત્નીને આ કોઈ વાત કરવાની નથી. ( તે શાણી બાઈ તો કનોઈંગનું વર્ણન સાંભળીને જ, ‘ મને આવું બધું ન ફાવે. ‘ તેવા શાણા નીર્ણય પર આવી, કાર પાર્કીંગની બાજુમાં આવેલા સરસ મજાના પાર્કમાં ખાસ્સા દેશી નાસ્તા અને પીણાં સાથે રહી ગઈ  હતી ! ) જયને ય ‘બા’ને આ બધી વાત ન કરવાનું બરાબર ઠસાવ્યું. કેન્ડીની લાલચ પણ આપી દીધી!     

          હવે અમારી કનો-હલેસણ-કલામાં પુખ્તતા આવવા માંડી. નહીં સમજાયેલા કનો-સત્યો સમજાવા માંડ્યા !   હલેસાંની પછડાટ સાથે અમારા શ્વાસની જુગલબંધી સધાવા માંડી. કેવળ જ્ઞાન લાધ્યું. અને અમારી કનો ડાહી ડમરી બની તીરવેગે ચાલવા માંડી. અડધોએક કલાક તો નીર્વીઘ્ને પસાર થઈ ગયા. પણ બધા સાથીઓ તો ક્યાંના ક્યાં ય આગળ નીકળી ગયા હતા. અમે આખી કનકાકીમાં કાકી વીના એકલા હતા.      

          ત્યાં સાવ છીછરો પટ આવી ગયો. કનો ફસાઈ. અમે તેને પ્રવાહમાં પાછી લાવવા મરણીયા પ્રયત્નો આદર્યા. અને બાપુ, તે તો ફરી ઉંધી વળી. જયને ય ઘુંટણ સુધી જ આવે તેટલું પાણી હતું. હલેસાં અમારાથી કંટાળીને ફારગતી આપવાના મુડમાં, વારે ઘડીએ તણાવાની કોશીશ કરતા હતા. સામાન પણ.   આ બધું સાચવવાનું અને કનોમાંથી પાણી કાઢવાનું. અને કનોમાં પણ ખાસ્સું પાણી આ વખતે ભરાયું હતું. કેમે ય કરીને પાણી ખાલી થાય જ નહીં. ઉલટાનું વધારે ભરાણું! પટમાં નજીકમાં બીજું કોઈ જ નહીં. ઉપર આકાશ અને નીચે પાણી. 

     ’  કોઈ હમદમ ન મીલા, કોઈ સહારા ન રહા.
       હમ કીસીકે ન રહે, કોઈ હમારા ન રહા. ‘        

        જો થઈ છે !   

——————————————————————— 

………….   વધુ આવતા અંકે.

     સવારના સાડા છનો સુમાર હતો.. બેબીને જોબ પર જતાં પહેલાં નાસ્તો કરવાની ઉતાવળ હતી ( મારી દીકરી સ્તો!). જમાઈ બીચારા ચીંતામાં હતા, તેમના મોજાં જડતાં ન હતા. બાબલાનું રમકડું ખોવાયું હતું તે માટે ચીંતાતુર હતો. બાબલો ( બેબીનો જ તો! ) આ બધી ધમાલથી છટકવાના ઈરાદે બોલ્યો ” નાના! તમે પ્રાણાયમનું કહેતા હતા, તે મને શીખવાડો ને ! ”  હજુ ગઈ કાલે તો મારા રીટાયર થયા બાદ અમે અમદાવાદથી ઓટાવા બેબીને ઘેર આવ્યા હતા. મને શુર ચડ્યું. ચાલ બાબાને ભારતીય સંસ્કૃતીનો પહેલો પાઠ આપવાનું આજથી જ શરુ કરી દઈએ.

       મેં મારી ‘એ’ ને કહ્યું – “ ચાલ ઘરની બહાર ઓટલા પર પ્રાણાયમ કરીએ. ચાલ, બાબલા! મઝા પડશે.” બાબલો આ નવા સાહસની શક્યતાથી ઉત્સાહમાં આવી તૈયાર થઇ ગયો. મારાં પત્ની પણ બહાર આવી ગયાં. અમે પ્રાણાયમ શરુ કર્યા. થોડી વારે જમાઇ દરવાજામાંથી બહાર આવ્યા અને બારણું લોક કરીને વીદાય થયા. પાંચ મિનીટમાં બેબી પણ ગેરેજમાંથી ગાડી કાઢીને અમને ‘બાય’ કહીને વીદાય થઈ.

          કેનેડીયન ઘરની બંધીયાર હવામાં નહીં પણ, બહારની શુદ્ધ્ હવામાં કસરત અને પ્રાણાયમ કરીએ, તો તબીયત કેવી બને તેવું મારું ભાષણ બાબલો ધ્યાનપુર્વક સાંભળતો હતો અને, મારી ચાર મણની કાયાને અને ખાસ તો તેના શણગાર રુપ નાનાના પેટને જોવાની મઝા માણતો હતો. મારાં પત્ની એક ચીત્તે તેમની નમણી કાયા પાછલી ઉમ્મરમા પણ સોળ વર્ષની કન્યા જેવી રહી શકશે તેના ઉત્સાહમાં બરાબર કસરત-રસ્ત હતા.

       “ હવે ચાલો ઘરમાં જઈએ.” થાકેલા સ્વરે હું બોલ્યો. આખા લશ્કરે ઘરના બારણાં ભણી વીજયયાત્રા આરંભી. બાબલો સૌથી આગળ. પેલું ખોવાયેલું રમકડું હવે પાછું યાદ આવ્યું હતું, તે મળશે એ આશાએ.

        પણ, બારણું તો બંધ! વળી ઘરમાં તો કોઈ જ નહીં. આ સાવ અવનવા દેશનાં બારણાં પણ કેવાં ? ઓટોમેટીક તાળું વસાઈ જાય. ક્યાં તો અંદરથી ખોલો, અથવા ચાવી હોય તો ખોલીને અંદર જાઓ.

        હવે શ્રીમતીજીના સોળ સાલની સુંદરી થવાના સપનાંઓ પર પાણી રેડાઈ ગયું.” તમને આવા ચાળા સુઝે છે. હવે શું થશે? “ તેઓ વદ્યાં.

         હું તો હતપ્રભ જ થઇ ગયો હતો. નોકરી કરતો હતો ત્યારે ય આવા ધર્મસંકટમાં કદી પડ્યો ન હતો. મેડમનો કકળાટ ચાલુ જ હતો. હવે કરવું શું? પાસે ફોન પણ નહીં. અને કોઇ આડોશી પડોશી પણ દેખાય નહીં. બધાનાં બારણાં બંધ. અને સાવ અજાણ્યાના ઘેર જવાય પણ શી રીતે? અને પાછી ધોળા લોકોની વધારે પડતી શીસ્ત! આપણે તો બાપુ જબરા હલવાણા!

           પણ આ કેનેડામાં ઉછરતી નવી પેઢી સ્માર્ટ ઘણી હોં ! પોયરાના તરોતાજા દીમાગમાં ઝબકારો થયો. તે કહે “ મારી બેબી-સીટર સાવ નજીકમાં રહે છે. ચાલો નાના! ત્યાં જઈને મમ્મીને ફોન કરીએ.”

             અમારું લશ્કર તો ઉપડ્યું – બેબી-સીટરને ઘેર. બાબલો અને નાની તો કંઇક વ્યવસ્થીત પોશાકમાં હતા, પણ બંદા તો ચડ્ડી – બનીયનધારી !! અને ત્રણે ય ખુદાબક્ષો અમદાવાદી હોલબુટમાં, એટલે કે ખુલ્લા પગે!  બધું હાઉસન જાઉસન તો ચાલ્યું. આગળ આ નવા સાહસથી ઉત્સાહમાં આવી ગયેલો, અને આટલા મોટ્ટા માણસોના ગાઈડ થવાની, અણધારી બઢતી મળ્યાની તકથી ઉછળતો બાબલો, પાછળ ચીંતાગ્રસ્ત વદને, પણ થોડા ક્ષોભવાળા ચહેરે હું અને સૌથી પાછળ ફ્યુઝ ઉડી ગયેલી નાની.

        રસ્તામાં સ્વાસ્થ્ય માટે બહુ સભાન અને સવારના પહોરમાં ચાલવા નીકળેલા કેનેડીયનો, વીસ્ફારીત નજરે અમને નીહાળી રહ્યા હતા. અમે તો મીંયાની મીંદડીની જેમ નજર નીચી કરીને ધસમસતા હતા. ક્યારે બેબી-સીટર બેનશ્રીનું ઘર આવે અને અમારા આ ધર્મસંકટનો અંત આવે?

         એટલું સારું હતું કે બાબલો સૌથી વધારે મુડમાં હતો . જો રડતો હોત તો, કોઇ શીશુ-સાથી , પરોપકારી સજ્જનની કૃપાથી અમે પોલીસથાણે પણ પહોંચી ગયા હોત – આ અવનવા દેશમાં !

         છેવટે અમે ત્યાં પહોંચ્યા. પેલાં બહેન તો અમારા દીદાર જોઇને ડઘાઈ જ ગયા. પણ મામલો સમજાવતાં થાળે પડ્યો. દીકરી સાથે વાત થઈ ગઈ અને પંદરેક મીનીટમાં તે આવી પણ ગઈ, અને અમને યથાસ્થાને પાછા સુખરુપ ગોઠવી દીધા. ઘટનાનું પુનરાવર્તન ન થાય તે શુભાશયથી , સાંજે અમને ચાવીની બીજી કોપી પણ મળી ગઇ !

        પણ એ અડધોએક કલાકની કેનેડાની પહેલી સવાર જીંદગીભર યાદ રહી જશે.

[ એક મીત્રની આપવીતી પર આધારીત સત્યકથા ]

        સવારના દસેક વાગ્યા હશે. હું એક ભારતીય ગ્રોસરી સ્ટોરના પાર્કીંગમાં સ્ટોર ખુલવાની રાહ જોઇને બેઠો હતો. ગાડીમાં બેસીને મારા ગમતા પુસ્તક  ‘વીણેલાં ફુલ’  ના એક ભાગની વાર્તા વાંચી રહ્યો હતો. વાર્તા બહુ જ કરુણ હતી. સમાજના કહેવાતા ઉજળીયાત અને ઉચ્ચ લોકોની લઘુતાનું વર્ણન હતું. અને સામાજીક રીતે સાવ નાના માણસની માણસાઇ ઉજાગર થતી હતી.

       વાર્તાના કથાવસ્તુથી મન ક્ષુબ્ધ થઇ ગયું હતું. ત્યાં મેં સ્ટોરના બારણે બે ત્રણ લોકોની હીલચાલ જોઇ. હવે સ્ટોર ખુલશે એ આશાએ મેં ગાડીનું બારણું લોક કર્યું અને સ્ટોર તરફ જવા નીકળ્યો. તરત જ ખબર પડી કે ચાવી તો ગાડીની અંદર જ રહી ગઇ હતી. બધા બારણા ખટખટાવી જોયા. પણ બધા બરાબર બંધ હતા. મારું રહેઠાણ 26 માઇલ દુર હતું. હવે?    

     પેલા ઉભેલા ભાઇઓ પાસે પહોંચ્યો. મારી વીતક સમજાવી. તેમાંના એક, મેક્સીકોના ડેનીયલે કહ્યું ” ચીંતા ન કરો. કદાચ હું તમને મદદ કરી શકીશ.” બાજુના એક નાના સ્ટોરમાં જઇ કપડાં લટકાવવાનું હેન્ગર અમે લઇ આવ્યા. દ્સેક મીનીટની મથામણ બાદ ડેનીયલે ચાવી કાઢી આપી.

    કઇ રીતે ચાવી નીકળી તે અગત્યનું નથી, પણ ડેનીયલે અમારી વાતચીત દરમીયાન કહેલા શબ્દો મારા ચીત્તમાં વજ્રલેપ થઇ ગયા છે.

      ડેનીયલે અમેરીકન લશ્કરમાં કામ કરેલું હતું અને વીયેટનામ યુધ્ધની ભયાનકતાઓ અનુભવેલી હતી. તેણે કહ્યું હતું ” મુશ્કેલી તો જીવનમાં આવે. પણ એ વખતે કદી આશા ન છોડવી અને ધીરજ રાખવી. પરીસ્થીતી જ આપણને ઉકેલ બતાવી દેતી હોય છે -  આપણે આંખ અને કાન ખુલ્લા રાખીએ અને મનને વીક્ષુબ્ધ ન થવા દઇએ તો. “