કનોઈંગ – એક અનુભવ [ ભાગ -1 ]
આમ તો આને નૌકાવીહાર નામ આપવા વીચાર થતો હતો. પણ કનોઈંગનો તેમાં ભાવ ન આવે. આપણી ભાશામાં આને માટે કોઈ શબ્દ હોય તો મને તેની ખબર નથી.
2004નો ઓગસ્ટ મહીનો હતો. હું, મારાં પત્ની, મારો દીકરો ઉમંગ અને મારો હમ્મેશનો સાથીદાર - બાળ ગોઠીયો – અમારી દીકરીનો દીકરો જય , આમ અમે ત્રણ જણ, મારા બીજા દીકરા વીહગને ત્યાં થોડા દહાડા રહેવા શીકાગો ગયા હતા. વીહંગે તેના દોસ્તદારો સાથે વીસ્કોન્સીન રાજ્યમાં આવેલી એક જગ્યાએ સહકુટુમ્બ ફરવા જવાનું ગોઠવ્યું હતું. બે દીવસનું પર્યટન હતું.
અહીં પહેલા દીવસનો કનોઈંગનો અનુભવ વર્ણવીશ.
—————————————————————
અમારે ‘ કનકાકી ‘ નદી પરના બંધની નીચાણવાસની નદીમાં કનોઈંગ કરવાનો કાર્યક્રમ હતો. ‘કનો’ એ હલેસાંથી ચાલતી, સાવ સાંકડી, લાંબી અને માત્ર બે જ જણ માટેની હોડી હોય છે. [ કનો વીશે જાણવા અહીં ‘ક્લીક’ કરો . ] પાણી બહુ ઉંડું ન હોય ત્યાં જ સામાન્ય જનતાને આવું કનોઈંગ કરવા દેવામાં આવે છે.
અમે બાર જણા હતા, માટે અમે છ કનો ભાડે લીધી હતી. હું, મારો દીકરો ઉમંગ, અને જય એક કનોમાં હતા. ( જય પાંચ વરસનો જ હતો, માટે અમારી સાથે તેને રાખવા દીધો હતો. ) અમે તો બાપુ! કનો હાંકવા માંડી. બાપ જન્મારામાં કોઈ દી’ હલેસું હાથમાં પકડ્યું હોય તો ફાવે ને? ચાર પાંચ હલેસાં નહીં માર્યા હોય ને, ઉમંગ અને મારા હલેસવામાં કાંઈક વીસંવાદીતા સર્જાઈ. કનોને માઠું લાગ્યું , અને એકબાજુ ઝુકી. અમે સમતોલન જાળવવા અણઘડ ફાંફાં માર્યા, અને કનો ઉંધી! અમે ત્રણે ય પાણીમાં. મારો જીવ તો અધ્ધર. જયને બચાવવા મેં હવાતીયાં માર્યા. તેને તે વખતે તરતાં આવડતું ન હતું. પણ પાણી ઉંડું ન હોવાના કારણે અને બધાએ મને કમને પણ જેકેટ પહેરવા જ પડે તેવો નીયમ હતો, એટલે અમે બચી ગયા. બીજા ચારેક સાથીદારો નજીકમાં જ હતા, તે ઉતરીને અમારી મદદે આવી ગયા. અમારા બચાવકોમાંના એક ઉર્વીશનો તો સેલફોન પણ આમાં અવલમંઝીલ પહોંચી ગયો !
બધાએ અમને લાંબું ભાશણ ઠોકી દીધું. થોડી ટ્રેનીંગ પણ આપી. જય શીયાંવીયાં તો થઈ ગયો હતો, પણ ઈ બાપુ તો અમેરીકન બચ્ચું. તે ગભરાયો કે રડ્યો નહીં કે પાછા ફરવાની જીદ પણ ન કરી. અમારી સવારી પાછી ઉપડી. ધીરે ધીરે ચાલ પકડાઈ. હલેસવાનો લય પકડાયો – તાનપુરાના તારની જેમ.
થોડેક આગળ અમે ગયા. પેલા અમારા સહાયકો પણ અમારી કાર્યક્ષમતા માટે ખુશ જણાયા. અને આપણે તો બાપુ! તાનમાં આવી ગયા. માંહ્યલો શાયર જાગી ગયો અને ઓલ્યાઓને શાયરી સુણાવી દીધી -
નથી કોઈ પણ માર્ગદર્શક અમારો,
નથી ક્યાંય પણ કોઈ મંઝિલ અમારી,
મુસીબત ઉઠાવી ફકત મોજ ખાતર,
અમારી અદાથી સફર કોણ કરશે.
- ‘ શૂન્ય’ પાલનપુરી
અને સાહેબ, શું દાદ મળી છે ! ’શુન્ય’ને પણ મુશાયરામાં નહીં મળી હોય તેવી! અમે બે ય ઉત્સાહમાં આવી ગયા. જોરથી હલેસાં મારવા લાગી ગયા, અને આગળ જતી રહેલી કનોને પકડી પાડવા કમર કસી. ( કે બાવડાં! ) પણ કનો તો ડાબે જાય અને જમણે જાય – વાંકી ચુંકી. ધીરે ધીરે દીશાનું ભાન થવા માંડ્યું. ઉમંગ અમારી કનોનો કપ્તાન નીમાયો, અને હું ખલાસી. જય મહામુલો પેસેન્જર. હવે તો અમારી જીવન-કનો હાલી.
બધા મીત્રો તો પોતપોતાની જીવનસખીઓના સાથમાં એટલા મશગુલ બની ગયા હતા કે, અમે તેમનાથી ખાસ્સા છેટા પડી ગયા. અને ફરી પાછી કાંઈ ગડબડ થઈ. ઉમંગલાલાએ કપ્તાનીની ખુમારીમાં મને કાંઈક સુચના આપી અને હું કાંઈક બીજું જ સમજ્યો. અખાના છપ્પા - ‘ આંખનું કાજળ ગાલે ઘસ્યું. ‘ જેવું કાંઈક થયું! અને ફરી પાછી અમારે કનો રીસાણી. અમે માંડ સુકાયેલા તે ફરી પાછા ભીંજાણા. પણ નહીં ડુબવાની આવડત અમારા ત્રણેમાં આવી ગયેલી, તે ટપ્પાક દઈને ઉભા થઈ ગયા. શું અમારી બહાદુરી! ( પાણી ત્રણ ફુટ ઉંડું હતું તો ય ! ) પણ કનોનું શું કરવું? જયને સરી જતા હલેસાં પકડાવ્યા, અને અમે બે જણ ટ્રેનીંગ મુજબ કનોમાંથી પાણી બહાર કાઢવાના દુશ્કર કાર્યમાં પરોવાયા. એક બાજુથી કાઢીએ તો બીજી બાજુ ફરી પાણી ભરાય.
અમને આ મુસીબત વહોરવા માટે સ્મશાન વૈરાગ્ય આવવા માંડ્યો. ખેર! જેમ તેમ કરીને થોડાક જ ભરાયેલા(!) પાણી સાથે કનો સીધી તો થઈ. અમે એકબીજાને કસમ દીધા કે, પાછા જઈએ ત્યારે મારાં પત્નીને આ કોઈ વાત કરવાની નથી. ( તે શાણી બાઈ તો કનોઈંગનું વર્ણન સાંભળીને જ, ‘ મને આવું બધું ન ફાવે. ‘ તેવા શાણા નીર્ણય પર આવી, કાર પાર્કીંગની બાજુમાં આવેલા સરસ મજાના પાર્કમાં ખાસ્સા દેશી નાસ્તા અને પીણાં સાથે રહી ગઈ હતી ! ) જયને ય ‘બા’ને આ બધી વાત ન કરવાનું બરાબર ઠસાવ્યું. કેન્ડીની લાલચ પણ આપી દીધી!
હવે અમારી કનો-હલેસણ-કલામાં પુખ્તતા આવવા માંડી. નહીં સમજાયેલા કનો-સત્યો સમજાવા માંડ્યા ! હલેસાંની પછડાટ સાથે અમારા શ્વાસની જુગલબંધી સધાવા માંડી. કેવળ જ્ઞાન લાધ્યું. અને અમારી કનો ડાહી ડમરી બની તીરવેગે ચાલવા માંડી. અડધોએક કલાક તો નીર્વીઘ્ને પસાર થઈ ગયા. પણ બધા સાથીઓ તો ક્યાંના ક્યાં ય આગળ નીકળી ગયા હતા. અમે આખી કનકાકીમાં કાકી વીના એકલા હતા.
ત્યાં સાવ છીછરો પટ આવી ગયો. કનો ફસાઈ. અમે તેને પ્રવાહમાં પાછી લાવવા મરણીયા પ્રયત્નો આદર્યા. અને બાપુ, તે તો ફરી ઉંધી વળી. જયને ય ઘુંટણ સુધી જ આવે તેટલું પાણી હતું. હલેસાં અમારાથી કંટાળીને ફારગતી આપવાના મુડમાં, વારે ઘડીએ તણાવાની કોશીશ કરતા હતા. સામાન પણ. આ બધું સાચવવાનું અને કનોમાંથી પાણી કાઢવાનું. અને કનોમાં પણ ખાસ્સું પાણી આ વખતે ભરાયું હતું. કેમે ય કરીને પાણી ખાલી થાય જ નહીં. ઉલટાનું વધારે ભરાણું! પટમાં નજીકમાં બીજું કોઈ જ નહીં. ઉપર આકાશ અને નીચે પાણી.
’ કોઈ હમદમ ન મીલા, કોઈ સહારા ન રહા.
હમ કીસીકે ન રહે, કોઈ હમારા ન રહા. ‘
જો થઈ છે !
———————————————————————
…………. વધુ આવતા અંકે.
